„Wiosną 1940 roku zostali zamordowani strzałem w tył głowy. Spoczęli w zbiorowych mogiłach w Katyniu i Charkowie. Ich życie zostało brutalnie przerwane, lecz pamięć o nich przetrwała. Bo – jak pisał ksiądz Jan Twardowski – „Nie umiera ten, kto trwa w pamięci żywych”. I dlatego dziś, tutaj, w Pobiedziskach, przywołujemy ich imiona. Dlatego pamiętamy. Dlatego przekazujemy tę pamięć kolejnym pokoleniom” – powiedziała w swoim wystąpieniu Anna Migdałek – prezes Towarzystwa Miłośników Pobiedzisk.
13 kwietnia 2026 roku, w Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Pobiedzisk odsłonięto nowe tabliczki pamiątkowe na Krzyżu Katyńskim. W uroczystości uczestniczyli: burmistrz Miasta i Gminy Pobiedziska Ireneusz Antkowiak, radni Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska, członkowie Towarzystwa Miłośników Pobiedzisk, dyrektor Maciej Krzywdziński, nauczyciele i młodzież ze Szkoły Podstawowej im. Kazimierza Odnowiciela w Pobiedziskach, mieszkańcy oraz zaproszeni goście.
Przez lata społeczność ziemi pobiedziskiej znała losy sześciu oficerów związanych z naszym regionem, którzy wiosną 1940 roku zostali zamordowani przez NKWD w Katyniu i Charkowie. Byli to: mjr Edmund Bartlitz, kpt. Henryk Lewandowski, por. Zygmunt Siciński, por. Marian Sypniewski, por. Cezary Wiza oraz ppor. Jan Mikołajewski. Ich nazwiska już wcześniej upamiętniono na Krzyżu Katyńskim.
W ostatnim czasie dzięki pracy badawczej Anny Migdałek – prezes TMP – udało się ustalić losy kolejnych dwóch oficerów Wojska Polskiego, urodzonych w Pobiedziskach – kpt. Stanisława Szafrańskiego oraz ppor. Seweryna Jankowskiego. Po agresji ZSRR 17 września 1939 roku obaj trafili do niewoli sowieckiej i zostali osadzeni w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 roku zamordowani przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie, stali się ofiarami zbrodni katyńskiej – symbolu sowieckiego terroru wymierzonego w polskie elity.
Kapitan Stanisław Szafrański – ur. 9 kwietnia 1888 roku, oficer intendentury pełniący ważną rolę w zapewnieniu funkcjonowania zaplecza armii. Angażował się w działalność konspiracyjną, brał udział w powstaniu wielkopolskim, a podczas wojny polsko-bolszewickiej odpowiadał za organizację zaopatrzenia wojska. W życiu cywilnym był agronomem i aktywnym działaczem społecznym oraz kombatanckim, odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Podporucznik Seweryn Jankowski – ur. 7 stycznia 1895 roku, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, a także oficer rachunkowy Wojska Polskiego. W życiu cywilnym pracował w Banku Ziemskim w Poznaniu. Jako oficer rezerwy pozostawał w gotowości do służby, którą podjął we wrześniu 1939 roku.
Kulminacyjnym momentem wydarzenia było odsłonięcie przez burmistrza Ireneusza Antkowiaka oraz prezes TMP Annę Migdałek tabliczek upamiętniających kpt. Stanisława Szafrańskiego i ppor. Seweryna Jankowskiego, którzy – jak przypomniano – „dołączają dziś do grona sześciu wcześniej upamiętnionych oficerów związanych z ziemią pobiedziską”.
W trakcie uroczystości minutą ciszy oddano hołd wszystkim ofiarom zbrodni katyńskiej, złożono kwiaty oraz zapalono znicze. Następnie głos zabrał burmistrz, który podziękował TMP za przygotowanie tego wyjątkowego wydarzenia oraz wszystkim uczestnikom, w szczególności młodzieży. Podkreślił, że ich obecność to nie tylko dowód pamięci, ale także obowiązek przekazywania prawdy następnym pokoleniom.
Dalsza część obchodów odbyła się na Rynku w Pobiedziskach, gdzie uczczono 107. rocznicę przysięgi Straży Ludowej z 13 kwietnia 1919 roku. Tam również złożono kwiaty i zapalono znicze, oddając hołd uczestnikom wydarzeń sprzed ponad wieku.
Uroczystość była nie tylko wyrazem pamięci o ofiarach zbrodni katyńskiej, ale także ważną lekcją historii i patriotyzmu dla młodego pokolenia. Dzięki zaangażowaniu TMP oraz pracy badawczej Anny Migdałek możliwe było przywrócenie kolejnych nazwisk oficerów i utrwalenie ich w świadomości lokalnej społeczności.
Współorganizator wydarzenia: Urząd Miasta i Gminy Pobiedziska.
Fot. Tomasz Chmielewski.
Skany biografii kpt. S. Szafrańskiego i ppor. S. Jankowskiego, oprac. A. Migdałek, „Zeszyty Pobiedziskie” nr 10, s. 26-30.
